Thang máy là một thiết bị vận tải chạy theo chiều đứng để vận chuyển người, hàng hoá giữa các tầng của công trình xây dựng hoặc cấu trúc khác. Hiện nay có rất nhiều chủng loại thang máy khác nhau, và quá trình phát triển của ngành công nghiệp này được đánh dấu bởi những mốc rất quan trọng.

Thế hệ Thang máy đầu tiên của thế giới

Thang máy đầu tiên được chế tạo dưới triều đại vua Louis XV với tên gọi “Flying chair”. Chiếc thang này được lắp đặt ở cung điện Versailles năm 1743 và chỉ để vua dùng để lên thăm một trong những người tình của ông. Thang được xây ở trong sân nhà để vua đi từ lầu 1 lên lầu 2. Kỹ thuật của thang máy này dự trên nguyên lý “đối trọng” nên việc di chuyển dễ dàng hơn và ít tốn sức.

Chiếc thang máy đầu tiên của thế giới được thiết kế mang lên “Flying chair”

Thiết kế và các bộn phận của “Flying Chair”

Đến những năm 1850s, hầu hết các thang máy được thiết kế tương tự như thiết kế của chiếc thang mang tên “Flying chair”. Phần buồng thang (Cabin) và đối trọng được thiết kế chạy ở hai phòng riêng biệt.

Nguyên lý hoạt động của thang máy giai đoạn 1850s

Phát minh của Elisha Graves Otis

Phải đến năm 1852, Elisha Graves Otis phát minh hệ thống phanh an toàn cơ khí thì thang máy mới thực sự phổ biến. Phát minh vĩ đại của Elisha Graves Otis đã mở ra một chương mới của lịch sử loài người. Đó là tiền đề của hàng loạt các tòa cao ốc chọc trời cũng như cái đại đô thị trên khắp thế giới như hiện nay.

Elisha Graves Otis sinh ngày ngày 3 tháng 8 năm 1811 ở Halifax. Otis bắt đầu làm việc như một thợ mộc, nhưng 15 năm sau ông chuyển sang nghề cơ khí. Đây được xem là một bước ngoặt tạo nên tên tuổi của Graves Otis. Năm 1852 Ông đã làm cả thế giới thán phục với phát minh hệ thống phanh an toàn hoạt động trong trường hợp đứt cáp.

Để chứng mình tính hiệu quả và an toàn của thiết bị do mình phát minh ra, Otis đã lấy chính tính mạng mình dùng cho cuộc thử nghiệm vào năm 1854. Ông đã tự vận hành thang máy trước sự chứng kiến của rất nhiều người ở Crytal Place, New York. Ngay khi Otis bước vào Cabin thang, người trợ lý của ông đã cắt dây cáp tải của thang trong sự ngạc nhiên và lo lắng của những người có mặt lúc đó. Thế nhưng sau khi rơi xuống vài cm, buồng thang đã dừng lại.

Sự phát triển của thang máy sau phát minh của Graves Otis

Kể từ đó, tên tuổi của Graves Otis được nhiều người biết đến. Một năm sau khi phát minh phanh an toàn, ông thành lập công ty EG Otis. Đến năm 1874 hãng SCHINDLER được thành lập. Sau đó rất nhiều hãng thang và tên tuổi lớn được thành lập và phát triển. Các hãng thang máy lần lượt ra đời: Mitsubishi, Nippon, Thyssen, Kone … và rất nhiều hãng thang máy gia đình khác.

Thang máy những năm 1860s

Giai đoạn những năm 1930s

Kể từ nhưng năm 1930s, thế hệ thang đã được thiết kế gần giống ngày nay. Thang chạy tự động với đẩy đủ các bộ phận an toàn cần thiết.

Giai đoạn những năm 1950s

Giai đoạn những năm 2000s

Giai đoạn từ năm 2000 trở lại đây

Với lịch sự phát triển lâu đời, đến nay toàn bộ các sản phẩm thang máy đều được thiết kế theo tiêu chuẩn an toàn tuyệt đối.

Ngoài ra tốc độ, trọng tải cũng luôn được cải thiện. Tốc độ thang nhanh nhất hiện nay là 1230 mét / phút (20,5 m/s).

Phần trang trí Cabin thang cũng vô cùng đa dạng với vật liệu từ inox, kính, laminate …

Nguồn:

Wikipedia, Elevator, https://en.wikipedia.org/wiki/Elevator

Asme Engineering, Elisha Graves Otis, https://www.asme.org/engineering-topics/articles/elevators/elisha-graves-otis

GUINNESSWORLD RECORDS, Fastest lift, https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/fastest-lift-(elevator)